Halagüeño, ña
adj. Nakahíhibò; nakaháhalina.
adj. Nakahíhibò; nakaháhalina.
m. Hiningá ng hayop.
Singáw ng anománg bagay.
Poét. Ang simoy ng hanging banayad at kawiliwili.
a. Mátagpùan; masumpungán; mákita; mapulot.
Masdán; matyagán.
Siyasatin; usisàin.
Lumaláng; lumikhâ.
Matagpùan ang isáng bayan ó lupàin.
Mákilala; malirip.
r. Mákaharáp.
Dumoón.
m. Pagkátagpô; pagkápulot; pagkátuklás; pagkákita.
Ang bagay na napulot ó natagpùan.
f. Duyan; hamaka.
m. Mámamasán ng duyan; maghahamaka.
f. Gutom.
Kasalatán ng pamumunga ng anománg punò ó halaman.
fig. Nasàng maalab sa anománg bagay.
a. Gutumin ang sinomán.
n. Magutom.
adj. Gutóm; may gutom; ó nagugutom.
fig. Ang may nasàng maalab.
adj. Alisagà; pagayóngayón. Lalòng ginágamit sa substantivo.
n. Magalisagà; magpagayóngayón.
f. Kaalisagàan; pagpapagayóngayón.
adj. Gulágulanít.
m. Gulanít; ulapót; lawíng.
adj. Gulágulanít; punítpunít; sirâsirâ.
f. Arina; ó gabók ng linigís na trigo.
m. Ang arinang tinunaw sa tubig.
adj. Ang náuukol sa arina.
m. Magaariná.
Ang tagùan; ó tinggalan ng arina.
adj. May arina; ó maarina.
m. Bitháy.
a. Busugín; sandatín; buyâin.
fig. Masiyahán; ó masunód ang nasà sa anomán.
r. Mabusóg; masandát; mabuyâ.
fig. Masuyà; mayamót; mamuhî.
m. Kasandatán sa pagkain at paginóm.
adj. Busóg; buyâ; sawâ.
Sapát; labis; saganà.
f. Kabusugan; kabuyâan.
Kasaganàan; kasawâan.
fig. Pagkakamít na lubós ng anománg nasà.
Muhî; yamót.
prep. Hanggán. Ejemplos: Hasta mañana, hanggáng bukas; hasta Iloilo, hanggáng Iloilo.
conj. cop. Patí; sampû.
m. Suyà; sunók; sulukasok.
fig. Muhi; yamót.
m. Bigkís ng anomán.
Mukhâ.
fig. Karayagán; ó mukhâ ng damít.
de la tierra. Ang ibabaw ng lupà.
f. Gawâng marilág, tangì at dakilà.
m. Ang taong dahil sa kanyáng anyô at mukhâng kakaibá ay siyáng áliwan ó katatawanán ng marami.
f. Pang-akmâ ó panghigpít ng mga talì ng anomán; hebilya.
m. y f. Ang gumágawâ at nagbibilí ng hebilya; maghehebilya.
f. Hiblá.
pl. Poét. Ang buhók.
f. Pangungulam; panggagaway.
m. y f. Mangkukulam; manggagaway.
fig. Ang taong dahil sa gandá, talino at mga buting tagláy niyá ay nakaáakit ó nakaháhalina ng loób ng kapuwà.
a. Mangulam; ó kulamin.
fig. Makaakit; makahalina ng loób ang gandá, inam ó mga buting tagláy ng isáng tao ó anománg bagay.
m. Kulam.
Alinmáng bagay na pangkulam.
fig. Ang tao ó bagay na nakahahalina ng loób at nakaguguló ng pagiisip.
adj. Sanáy; bihasa; datihan.
Ganáp; lubós; magulang.
m. Gawâ; kagagawán.
Nangyari; pangyayari.
Ang bagay na pinagúusapan.
f. Pagkagawâ; kayarian.
Alinmáng bagay na gawâ ó yarì.
Ang pagkakabuô
f. Sukat sa kalaparan na may sangdaáng área ó kayâ’y sangpûng libong metrong parisukát; hektárea.
m. Sukat sa panimbáng na ang bigát ay sangdaáng gramo.
m. Sukat sa takalán na ang lulan ay sangdaáng litro.
m. Sukat sa habà na may sangdaáng metro.
f. Ang bahòng lubhâng masidhî.
Ang lugál na totoóng mabahò.
n. Bumahò; umangís; bumantót.
fig. Makamuhî; makayamót.
f. Bahò; kabahùan.
Bagay na mabahò.
adj. Mabahò; mabantót.
fig. Nakamumuhî; nakayayamót.
Marumí; salaulà.
m. Bahò; bantót; angís; lansá; lantót; anghít.
adj. Ang maáaring mamuô sa lamíg.
f. Pamumuô sa lamíg ng anománg bagay na lusáw.
adj. Ang madalîng mamuô sa lamíg.